Handel międzynarodowy 4.0. Determinanty współpracy gospodarczej w dobie AI

Śledziewska, K. (2025). Handel międzynarodowy 4.0. Determinanty współpracy gospodarczej w dobie AI. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Handel biegnie dziś dwoma torami: obok kontenerów rosną w znaczenie światłowody, serwerownie, identyfikatory, interfejsy i reguły obiegu danych. Książka pokazuje, jak triada datafikacji–algorytmizacji–platformizacji (DAP) przebudowuje przewagi komparatywne, sieci wartości i politykę handlową. Wprowadza też mocną tezę: nową barierą staje się „dystans cyfrowy” — różnica w kompatybilności, zdolnościach i instytucjach, które pozwalają (albo nie) współpracować ponad granicami.

Pobierz

O książce
 Autorka proponuje ramę interpretacyjną dla „Handlu 4.0”, w której kluczowe są nie tylko technologie, ale zdolność państw i firm do wpinania się w transgraniczną infrastrukturę danych: wspólne słowniki, standardy dokumentów, e-fakturowanie, e-customs, zasady transferu danych i odpowiedzialność algorytmiczna. Punkt ciężkości przesuwa się z pytania „czy mamy technologię?” na „czy umiemy ją skalować i uzgodnić w relacjach międzynarodowych?”.

Wywód prowadzi od fundamentów (technologie jako infrastruktura i mechanizmy DAP), przez gotowość cyfrową przedsiębiorstw i dojrzałość gospodarek, po nowe podziały cyfrowe, międzynarodowe sieci wartości dodanej oraz konsekwencje dla polityki handlowej w dobie AI. Klamrą domykającą jest koncepcja dystansu cyfrowego jako bariery, którą da się operacjonalizować i modelować (m.in. w podejściu grawitacyjnym).

Co wnosi

  • Przekłada „AI i cyfryzację” na język handlu: pokazuje, gdzie dokładnie powstają nowe koszty transakcyjne (standardy, interoperacyjność, semantyka danych, zgodność algorytmów).
  • Porządkuje triadę DAP jako logikę nowej globalizacji: dane jako zasób infrastrukturalny, algorytmy jako reguły działania, platformy jako mechanizm koordynacji.
  • Pokazuje, jak cyfryzacja firm realnie wiąże się z udziałem w międzynarodowych sieciach wartości — i dlaczego „bycie podwykonawcą” coraz częściej oznacza brak dostępu do danych i standardów.
  • Ustawia politykę handlową na nowo: jako politykę infrastrukturalną współzarządzania danymi, modelami algorytmicznymi i dostępem do platform, a nie tylko liberalizację taryfową.
  • Wprowadza i rozwija pojęcie dystansu cyfrowego jako bariery, która może tłumaczyć różnice w intensywności handlu podobnie jak dystans geograficzny czy instytucjonalny.
  • Łączy perspektywę teoretyczną z operacjonalizacją: od definicji i mechanizmów do propozycji mierników i modeli.

Kluczowe wątki
Handel 4.0; datafikacja–algorytmizacja–platformizacja (DAP); cyfrowe koszty transakcyjne; interoperacyjność i standardy; cyfrowa dojrzałość firm i gospodarek; podziały cyfrowe; globalizacja cyfrowa; międzynarodowe sieci wartości dodanej (GVC); serwityzacja; handel cyfrowy (digitally ordered / digitally delivered); polityka handlowa w dobie AI; dystans cyfrowy.

Dla kogo

  • dla osób badających handel międzynarodowy, gospodarkę cyfrową i polityki publiczne
  • dla analityków i decydentów zajmujących się polityką handlową, przemysłową i cyfrową
  • dla menedżerów eksportu, strategii i łańcuchów dostaw, którzy chcą zrozumieć nowe „wąskie gardła” współpracy
  • dla osób pracujących z regulacjami danych, interoperacyjnością, standardami i compliance w wymianie transgranicznej
  • dla studentów i doktorantów szukających ramy łączącej cyfryzację z handlem i GVC

Co znajdziesz w środku

  • Prolog i wstęp: zmiana reguł gry oraz uzasadnienie pojęcia „Handel 4.0”.
  • Technologie cyfrowe jako infrastruktura transformacji gospodarczej (w tym DAP).
  • Transformacja cyfrowa i gotowość przedsiębiorstw: warunki skutecznej absorpcji i źródła asymetrii.
  • Transformacja i dojrzałość cyfrowa gospodarki: mechanizmy makro, pomiar i rola państwa.
  • Nowe podziały cyfrowe: mapowanie globalnych nierówności i ich konsekwencje dla pozycji w gospodarce światowej.
  • Międzynarodowe sieci wartości dodanej: nowe domeny wymiany i przesunięcie przewag ku zasobom informacyjnym.

Dystans cyfrowy jako bariera: rozwój podejść teoretycznych oraz modelowanie wpływu na handel.