AI4Retail – rozwijanie kompetencji sztucznej inteligencji w europejskim handlu detalicznym

 W ramach projektu INAiR zespół DELab UW, kierowany przez prof. Renatę Włoch, opracował zestaw praktycznych kursów dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji w handlu detalicznym. Program powstał we współpracy międzynarodowego konsorcjum projektowego i jest skierowany do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw z sektora retail.

Darmowe kursy AI dla sektora handlu detalicznego

Kursy zostały zaprojektowane tak, aby odpowiadać na potrzeby różnych ról w firmie – właścicieli, menedżerów oraz pracowników. Ich celem jest pokazanie, w jaki sposób technologie sztucznej inteligencji mogą wspierać codzienną działalność przedsiębiorstw: od analizy danych sprzedażowych i zarządzania zapasami po optymalizację operacji i lepsze rozumienie potrzeb klientów.

Każda spersonalizowana ścieżka edukacyjna składa się z 7-8 modułów tematycznych, z których każdy trwa około 90 minut. Taka struktura pozwala uczestnikom dopasować naukę do codziennych obowiązków zawodowych i stopniowo rozwijać kompetencje bez konieczności długotrwałych szkoleń.

Projekt AI4Retail

AI4Retail to międzynarodowy projekt edukacyjno-badawczy, którego celem jest rozwijanie kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji w sektorze handlu detalicznego w Europie. Inicjatywa koncentruje się na wsparciu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które coraz częściej muszą korzystać z narzędzi cyfrowych i analizy danych, aby utrzymać konkurencyjność na szybko zmieniającym się rynku.

Projekt odpowiada na jedną z najważniejszych barier transformacji cyfrowej w handlu – lukę kompetencyjną w zakresie AI. Choć technologie takie jak analiza danych, systemy rekomendacyjne czy automatyzacja procesów są szeroko stosowane w dużych sieciach handlowych, wiele mniejszych firm nie posiada wiedzy ani narzędzi pozwalających w pełni wykorzystać potencjał sztucznej inteligencji.

Badania nad kompetencjami AI w handlu detalicznym

Pierwszym etapem projektu było przeprowadzenie międzynarodowych badań dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji w handlu detalicznym oraz kompetencji potrzebnych przedsiębiorstwom do wdrażania technologii AI.

Badanie pozwoliło zidentyfikować:

  • kluczowe kompetencje potrzebne firmom handlowym do wdrażania AI,

  • luki kompetencyjne wśród pracowników i właścicieli MŚP,

  • różnice między krajami i segmentami rynku.

Wyniki badań zostały przedstawione w raporcie przygotowanym przez zespół DELab UW i stanowią podstawę dla dalszych działań projektowych.

Program nauczania AI dla sektora handlu

Na podstawie wyników badań zespół projektu opracował AI Core Curriculum – program edukacyjny obejmujący:

  • podstawy sztucznej inteligencji i analizy danych,

  • zastosowania AI w handlu detalicznym,

  • kompetencje cyfrowe i informacyjne,

  • aspekty zrównoważonego rozwoju i „zielonego handlu”,

  • umiejętności techniczne niezbędne do wdrażania rozwiązań AI.

Eksperci DELab UW uczestniczyli również w projektowaniu modułów szkoleniowych, zapewniając, aby program odpowiadał rzeczywistym potrzebom przedsiębiorstw.

Otwarte zasoby edukacyjne

Materiały opracowane w projekcie są udostępniane jako Otwarte Zasoby Edukacyjne (Open Educational Resources). Obejmują one m.in.:

  • moduły szkoleniowe,

  • interaktywne ćwiczenia,

  • symulacje i gry edukacyjne,

  • quizy i testy kompetencyjne.

Materiały dostępne są w języku angielskim oraz w językach partnerów projektu, dzięki czemu mogą być wykorzystywane przez przedsiębiorców i instytucje szkoleniowe w różnych krajach Europy.

Dowiedz się więcej o kursach

Program obejmuje 16 modułów szkoleniowych, które tworzą trzy poziomy zaawansowania. Dzięki temu uczestnicy mogą stopniowo rozwijać kompetencje – od podstawowej wiedzy o sztucznej inteligencji, przez konkretne zastosowania w handlu, aż po bardziej zaawansowane wykorzystanie AI w analizie biznesowej i zarządzaniu procesami.

Program kursów pokazuje, że sztuczna inteligencja nie jest technologią zarezerwowaną wyłącznie dla dużych korporacji. Odpowiednio zaprojektowane narzędzia pozwalają również małym i średnim firmom wykorzystywać AI do podejmowania lepszych decyzji biznesowych i zwiększania konkurencyjności.

Po ukończeniu kursu uczestnik uzyska certyfikat sygnowany przez konsorcjum INAIR z udziałem Uniwersytetu Warszawskiego.

Poziom podstawowy

Pierwszy poziom wprowadza uczestników w podstawowe pojęcia związane ze sztuczną inteligencją oraz jej znaczeniem dla współczesnego handlu. Obejmuje moduły dotyczące:

  • wprowadzenia do sztucznej inteligencji,

  • podstawowych zasad działania AI,

  • zastosowań AI w handlu detalicznym,

  • podejmowania decyzji w oparciu o dane, etycznych aspektów wykorzystania sztucznej inteligencji.

Poziom średniozaawansowany

Drugi poziom koncentruje się na konkretnych technologiach oraz sposobach ich wykorzystania w działalności przedsiębiorstw. Uczestnicy poznają m.in.:

  • zastosowania uczenia maszynowego w handlu detalicznym,

  • wykorzystanie przetwarzania języka naturalnego (NLP) w analizie opinii klientów i obsłudze klienta,

  • projektowanie innowacji skoncentrowanych na człowieku z wykorzystaniem AI,

  • zastosowanie sztucznej inteligencji w zrównoważonym rozwoju przedsiębiorstw, regulacje dotyczące godnej zaufania i odpowiedzialnej AI.

Poziom zaawansowany

Trzeci poziom skupia się na strategicznym wykorzystaniu sztucznej inteligencji w zarządzaniu przedsiębiorstwem i optymalizacji procesów biznesowych. Obejmuje m.in.:

  • zastosowanie AI w łańcuchu wartości przedsiębiorstwa,

  • wykorzystanie AI w zarządzaniu wiedzą i analizie informacji,

  • optymalizację operacji biznesowych z wykorzystaniem AI,

  • wykorzystanie AI w angażowaniu i obsłudze klientów,

  • zastosowanie AI w zarządzaniu zapasami, wykorzystanie analityki biznesowej wspieranej przez AI.

Raport: sztuczna inteligencja w sektorze handlu detalicznego

W ramach projektu powstał raport „Sztuczna inteligencja w sektorze handlu detalicznego”, przygotowany przez zespół badawczy Uniwersytetu Warszawskiego. Autorami raportu są Renata Włoch, Katarzyna Śledziewska oraz zespół badaczy DELab UW. Publikacja stanowi jeden z kluczowych rezultatów projektu i dostarcza wiedzy o tym, jak sztuczna inteligencja zmienia handel detaliczny oraz jakie kompetencje są potrzebne przedsiębiorstwom, aby skutecznie z niej korzystać.

Raport łączy analizę technologii, danych rynkowych oraz potrzeb kompetencyjnych firm z sektora MŚP, wskazując zarówno potencjał wykorzystania AI, jak i bariery jej wdrażania w europejskim handlu detalicznym.

Jak przeprowadzono badanie

Badanie polegało na międzynarodowej analizie sektora handlu detalicznego i obejmowało kilka uzupełniających się metod:

1. Analizę literatury i danych rynkowych
Przeanalizowano raporty branżowe, dane statystyczne oraz badania dotyczące poziomu cyfryzacji sektora handlu w Europie.

2. Analizę technologii AI stosowanych w handlu
Zidentyfikowano kluczowe technologie wykorzystywane w sektorze retail, m.in.:

  • uczenie maszynowe (Machine Learning),

  • uczenie głębokie (Deep Learning),

  • przetwarzanie języka naturalnego (NLP),

  • wizję komputerową (Computer Vision),

  • systemy rekomendacyjne,

  • robotyzację procesów biznesowych (RPA),

  • generatywną sztuczną inteligencję (GenAI).

3. Analizę poziomu cyfryzacji sektora handlu
Badanie obejmowało m.in.:

  • wykorzystanie e-commerce,

  • adopcję technologii chmurowych,

  • wykorzystanie danych i narzędzi analitycznych,

  • poziom wdrożeń AI w przedsiębiorstwach.

4. Identyfikację luk kompetencyjnych
Analiza pozwoliła określić, jakie umiejętności cyfrowe są niezbędne, aby firmy mogły skutecznie wdrażać rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji.

Najważniejsze wnioski z raportu

1. AI ma ogromny potencjał w handlu detalicznym

Technologie sztucznej inteligencji mogą wspierać wiele kluczowych obszarów funkcjonowania firm handlowych, m.in.:
  • analizę danych sprzedażowych i prognozowanie popytu,
  • personalizację ofert dla klientów,
  • automatyzację obsługi klienta,
  • optymalizację zapasów i łańcuchów dostaw,
  • usprawnianie procesów operacyjnych.
Dzięki AI przedsiębiorstwa mogą szybciej analizować dane i podejmować trafniejsze decyzje biznesowe.

2. Handel detaliczny generuje ogromne ilości danych

Firmy handlowe dysponują dużymi zasobami danych – od informacji o sprzedaży, przez dane logistyczne, po opinie klientów. Kluczowym wyzwaniem nie jest już samo gromadzenie danych, ale przekształcenie ich w wiedzę wspierającą decyzje biznesowe.  

3. Personalizacja staje się nowym standardem

Sztuczna inteligencja umożliwia tworzenie spersonalizowanych doświadczeń zakupowych – od rekomendacji produktów po dopasowaną komunikację marketingową. Dzięki temu firmy mogą budować bardziej trwałe relacje z klientami i zwiększać sprzedaż.  

4. Wdrożenia AI w sektorze retail są wciąż ograniczone

Mimo dużego potencjału technologicznego poziom wykorzystania AI w handlu detalicznym pozostaje relatywnie niski, szczególnie wśród mikro i małych przedsiębiorstw. Do najważniejszych barier należą:
  • brak kompetencji cyfrowych,
  • ograniczone zasoby finansowe,
  • niedostateczna wiedza o możliwościach technologii,
  • trudności w integracji nowych rozwiązań z istniejącymi systemami.

5. Największą barierą są kompetencje

Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest to, że rozwój kompetencji cyfrowych jest kluczowym warunkiem wykorzystania AI w sektorze handlu. Firmy potrzebują pracowników, którzy potrafią:
  • rozumieć dane i analizować informacje,
  • wykorzystywać narzędzia AI w codziennej pracy,
  • integrować technologie cyfrowe z procesami biznesowymi,
  • podejmować decyzje oparte na danych.
Badania stosowane  

Wnioski z raportu stały się podstawą do opracowania narzędzi rozwijanych w projekcie INAIR, w tym narzędzia oceny kompetencji AI, programu szkoleniowego oraz zestawu materiałów edukacyjnych wspierających przedsiębiorców i pracowników sektora handlu w praktycznym wykorzystaniu sztucznej inteligencji.

Projekt przyczynia się tym samym do realizacji celów Europejskiej Dekady Cyfrowej, której jednym z priorytetów jest zwiększenie wykorzystania technologii sztucznej inteligencji w europejskich przedsiębiorstwach do 2030 roku.

Zespół badawczy DELab UW

  • prof. UW, dr hab. Renata Włoch – kierowniczka projektu, odpowiedzialna za koordynację polskiego pakietu pracy, zaprojektowanie i przeprowadzenie badań jakościowych, upowszechnianie rezultatów projektu i przygotowanie publikacji naukowych
  • prof. UW, dr hab. Katarzyna Śledziewska – główna wykonawczyni, odpowiedzialna za efekty naukowe projektu i jakość rezultatów, kontakty z otoczeniem biznesowym i pozarządowym oraz przygotowanie publikacji naukowych.
  • Michał Szostek – menedżer naukowy projektu, odpowiedzialny za koordynację administracyjną i finansowąc
  • Michał Paliński – analityk DELab UW, odpowiedzialny za przeprowadzenie analiz ilościowych z wykorzystaniem machine learning
  • dr Bartosz Ślosarski – adiunkt na Wydziale Socjologii UW, odpowiedzialny za przygotowanie analiz jakościowych (analizy tematycznej)
  • mgr Weronika Łebkowska – analityczka UW, odpowiedzialna za przygotowanie analiz ilościowych
  • mgr Karol Teodorowicz – asystent badawczy, odpowiedzialny za przygotowanie analiz jakościowych
  • dr Agata Komendant-Brodowska – adiunktka na Wydziale Socjologii UW, odpowiedzialna za zaprojektowanie i przeprowadzenie warsztatów jakościowych przy współpracy z partnerami konsorcjum.
Międzynarodowe konsorcjum ekspertów

Projekt realizowany jest przez międzynarodowe konsorcjum organizacji badawczych, uczelni i instytucji wspierających przedsiębiorczość, które łączą doświadczenie akademickie, technologiczne i biznesowe.

Uniwersytet Warszawski – Digital Economy Lab (DELab UW)

DELab UW to interdyscyplinarne centrum badawcze Uniwersytetu Warszawskiego zajmujące się analizą transformacji cyfrowej gospodarki. Zespół od ponad dekady bada wpływ danych, platform cyfrowych i sztucznej inteligencji na przedsiębiorstwa, rynki pracy i polityki publiczne. Jednocześnie DELab UW rozwija praktyczne projekty realizowane we współpracy z biznesem, łącząc badania naukowe z wdrażaniem rozwiązań wspierających transformację cyfrową przedsiębiorstw.

W projekcie AI4Retail zespół DELab przeprowadził badania dotyczące wykorzystania sztucznej inteligencji w handlu detalicznym oraz kompetencji potrzebnych przedsiębiorstwom do wdrażania technologii AI. Wyniki tych analiz zostały następnie wykorzystane w pracach projektowych nad programem szkoleniowym i materiałami edukacyjnymi dla sektora handlu.

TEAM4Excellence (Rumunia) Organizacja non-profit specjalizująca się w projektowaniu nowoczesnych programów edukacyjnych oraz badaniach nad kompetencjami cyfrowymi. Współpracuje z ekspertami akademickimi oraz audytorami jakości ISO i EFQM.

Lascò (Włochy) Firma technologiczna zajmująca się projektowaniem strategii transformacji cyfrowej oraz wdrażaniem innowacji w organizacjach publicznych i prywatnych. W projekcie wnosi doświadczenie w obszarach AI, analityki danych, chmury, IoT i technologii blockchain.

ITKAM Włoska Izba Handlowa w Niemczech zrzeszająca ponad 400 firm i należąca do globalnej sieci włoskich izb handlowych. Zapewnia silne powiązanie projektu z realnymi potrzebami przedsiębiorstw sektora handlu detalicznego.

BSD Design (Włochy) Firma specjalizująca się w projektowaniu interakcji człowiek–technologia, doświadczeń użytkownika oraz strategii innowacji cyfrowych.

University of Cyprus – Software Engineering and Internet Technologies Lab (SEIT) Laboratorium badawcze z dużym doświadczeniem w zakresie technologii edukacyjnych, e-learningu i cyfrowych środowisk uczenia się.

Masz pytania?

Aby dowiedzieć się więcej o projekcie, napisz na delab@uw.edu.pl